Hắt hơi, sổ mũi, nhức đầu, mỏi người,… nhiều người gọi chung là “bị cảm” rồi ra tiệm mua vài viên thuốc uống. Nhưng cảm lạnh và cảm cúm là hai bệnh khác nhau: một loại thường nhẹ và tự khỏi, một loại có thể gây biến chứng nặng, nhất là ở người lớn tuổi và trẻ nhỏ.  Mùa mưa, khi sốt xuất huyết cũng đang vào cao điểm, nhận biết đúng bệnh lại càng quan trọng.

“CẢM” NÀO CŨNG DO VIRUS, NHƯNG MỨC ĐỘ RẤT KHÁC NHAU

Cảm lạnh và cảm cúm đều do virus lây qua đường hô hấp – khi người bệnh ho, hắt hơi, hoặc khi ta chạm tay vào đồ vật dính virus rồi đưa lên mũi, miệng. Điểm khác nhau là:

Cảm lạnh do nhiều loại virus gây ra, thường gặp nhất là rhinovirus (có mặt trong hơn một nửa số ca nhiễm trùng đường hô hấp trên); ngoài ra còn có các coronavirus thông thường (khác với virus gây COVID-19), virus hợp bào hô hấp (RSV), adenovirus, virus á cúm… Các virus này chủ yếu “đóng quân” ở mũi họng nên bệnh thường nhẹ và tự khỏi.

Cúm do virus cúm gây ra, hiện các chủng đang lưu hành chủ yếu là cúm A/H1N1, A/H3N2 và cúm B. Virus cúm ảnh hưởng đến toàn cơ thể, rất dễ lây thành “cả nhà cùng bệnh” và có thể gây biến chứng như viêm phổi.

3 DẤU HIỆU GIÚP PHÂN BIỆT

Bệnh đến từ từ hay đột ngột? Cảm lạnh thường bắt đầu từ từ: hôm trước ngứa họng, hôm sau mới sổ mũi. Cúm thường ập đến rất nhanh: sáng còn đi làm bình thường, chiều đã sốt, ớn lạnh, đau nhức khắp người.

Có sốt cao và đau nhức toàn thân không? Cảm lạnh thường không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ, người vẫn sinh hoạt được. Cúm thường sốt trên 38°C, kèm đau đầu, đau mỏi cơ, mệt lả đến mức chỉ muốn nằm.

Triệu chứng tập trung ở đâu? Cảm lạnh chủ yếu ở mũi họng: hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi, rát họng. Cúm là bệnh “toàn thân”: ngoài đau họng, ho khan, người bệnh còn mệt mỏi rã rời; trẻ nhỏ có thể kèm nôn, tiêu chảy.

Những dấu hiệu trên chỉ giúp bà con nghi ngờ ban đầu. Để biết chính xác mình bị bệnh gì, cần được bác sĩ thăm khám.

Lưu ý trong mùa mưa: sốt cao đột ngột, đau đầu, đau nhức người cũng có thể là biểu hiện của sốt xuất huyết. Đừng vội cho rằng mình chỉ bị cảm cúm – hãy đi khám để được chẩn đoán đúng.

XỬ LÝ THẾ NÀO CHO ĐÚNG?

Với cảm lạnh và cúm nhẹ, chăm sóc tại nhà là chính:

 * Nghỉ ngơi, uống đủ nước ấm; nếu sốt nhiều có thể uống thêm oresol pha đúng hướng dẫn.

 * Nghẹt mũi, đau họng: vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý.

 * Hạ sốt khi sốt trên 38,5°C: dùng paracetamol đúng liều theo cân nặng, kết hợp lau mát bằng nước ấm.

 * Người bị cúm nên nghỉ ở nhà, đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc với người già, trẻ nhỏ trong gia đình.

 * Đặc biệt, đừng tự mua kháng sinh: cả cảm lạnh và cúm đều do virus, kháng sinh không có tác dụng mà chỉ thêm tác dụng phụ và gây nhờn thuốc. Thuốc kháng virus cúm chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ, thường cho người có nguy cơ biến chứng hoặc bệnh nặng, và cần dùng càng sớm càng tốt. Vì vậy, người trên 65 tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi, người suy giảm miễn dịch… khi có biểu hiện cúm nên đi khám ngay từ những ngày đầu.

Y HỌC CỔ TRUYỀN ĐỒNG HÀNH CÙNG NGƯỜI BỆNH

Với cảm lạnh nhẹ, những món quen thuộc như ly nước gừng ấm, tô cháo hành tía tô giúp ấm người, dễ chịu hơn. Nhưng khi bị cúm hoặc đang sốt cao, không nên tự xông hơi, cạo gió mà cần được thăm khám. Sau khi khỏi cúm, nhiều người vẫn mệt mỏi, ăn ngủ kém, người uể oải kéo dài. Khi đó, bà con có thể đến Bệnh viện Y học cổ truyền Đồng Tháp để được bác sĩ thăm khám và tư vấn chăm sóc phục hồi, kết hợp các phương pháp y học cổ truyền như xoa bóp – bấm huyệt, chườm ngải,… phù hợp với thể trạng từng người.

LỜI KHUYÊN VÀ KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM

* NÊN:

• Nghỉ ngơi, giữ ấm, uống đủ nước; ăn cháo, súp dễ tiêu.

• Đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi để không lây cho người nhà.

• Tiêm vắc xin cúm mỗi năm, nhất là người lớn tuổi, người có bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai (theo tư vấn của nhân viên y tế).

• Mùa mưa: diệt lăng quăng, ngủ màn, dọn dẹp vật dụng đọng nước để phòng sốt xuất huyết.

* KHÔNG NÊN:

• Tự mua kháng sinh hoặc thuốc kháng virus cúm để uống.

• Dùng aspirin để hạ sốt; tự xông hơi, cạo gió khi đang sốt cao.

• Cố đi làm, đi học khi đang sốt cúm – vừa mệt thêm, vừa dễ lây cho người khác.

* CẦN ĐI KHÁM NGAY KHI:

• Khó thở, thở nhanh, đau tức ngực.

• Sốt cao liên tục, khó hạ; hoặc đã đỡ rồi lại sốt, ho nặng hơn.

• Lơ mơ, li bì, co giật; trẻ nhỏ bỏ bú, quấy khóc liên tục.

• Đau bụng nhiều, nôn nhiều, chảy máu cam, chảy máu chân răng, nổi chấm đỏ dưới da, tiểu ít: đây là dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết.

• Người thuộc nhóm nguy cơ cao (trên 65 tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh mạn tính, người suy giảm miễn dịch) có biểu hiện cúm.

Bệnh viện Y học cổ truyền Đồng Tháp luôn sẵn sàng thăm khám, tư vấn và điều trị kết hợp Y học cổ truyền với Y học hiện đại, cùng bà con vượt qua mùa mưa khỏe mạnh.

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế (2025). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị cúm mùa, ban hành kèm theo Quyết định số 1840/QĐ-BYT ngày 03/6/2025.

2. Bộ Y tế (2023). Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị sốt xuất huyết Dengue, ban hành kèm theo Quyết định số 2760/QĐ-BYT ngày 04/7/2023.

3. Kenealy T, Arroll B. (2013). Antibiotics for the common cold and acute purulent rhinitis. Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue 6, Art. No.: CD000247.

4. Eccles R. (2023). Common cold. Frontiers in Allergy, 4: 1224988.

——————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN ĐỒNG THÁP

Địa chỉ: Số 78, đường 30/4, phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

Website: https://bvyhctdongthap.vn/