Cúi xuống bưng thùng hàng, khiêng bao lúa, lưng chợt nhói lên. Vài hôm sau, cơn đau bắt đầu “chạy” từ mông xuống bắp chân như điện giật; ngồi lâu không được, ho hay hắt hơi cũng buốt. Nhiều người chỉ dán miếng cao, thoa ít dầu rồi để đó – nhưng đây có thể là dấu hiệu của đau thần kinh tọa, bệnh khá thường gặp ở người trưởng thành và người làm việc nặng nhọc.

VÌ SAO ĐAU Ở LƯNG MÀ LẠI LAN XUỐNG CHÂN?

Dây thần kinh tọa là dây thần kinh to và dài nhất cơ thể, đi từ vùng thắt lưng – cùng, qua mông, xuống mặt sau đùi rồi tỏa xuống cẳng chân, bàn chân. Khi các rễ của dây thần kinh này (thường là rễ L5 và S1) bị chèn ép, cơn đau sẽ lan dọc theo đường đi của nó – giống như chạm vào một đầu sợi dây điện mà cả sợi dây đều “rung” lên.

Nguyên nhân hàng đầu là thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng; ngoài ra còn có trượt đốt sống, thoái hóa cột sống gây hẹp ống sống. Một số ít trường hợp do viêm nhiễm (lao, vi khuẩn), khối u, chấn thương… Vì vậy, người bệnh cần được bác sĩ thăm khám để tìm đúng nguyên nhân trước khi điều trị.

*** NHẬN BIẾT ĐAU THẦN KINH TỌA QUA NHỮNG DẤU HIỆU NÀO? ***

– Đau từ thắt lưng lan xuống mông, mặt sau hoặc mặt ngoài đùi, cẳng chân, có thể tới bàn chân – thường chỉ ở một bên.

– Đau nhói, buốt như điện giật hoặc nóng rát; kèm tê bì, châm chích ở chân, bàn chân.

– Đau tăng khi ho, hắt hơi, rặn, cúi người hoặc ngồi lâu.

– Trường hợp nặng: yếu chân, đi lại khó khăn; để lâu có thể teo cơ đùi, cẳng chân.

*** NHỮNG HIỂU LẦM THƯỜNG GẶP ***

– “Đau lưng thì cứ nằm im cho mau khỏi.”

+ Giai đoạn đau cấp có thể nghỉ ngơi, tránh các động tác gây đau, nhưng nằm bất động kéo dài không giúp khỏi nhanh hơn. Khi đỡ đau, nên vận động nhẹ nhàng trở lại.

– “Nhờ người bẻ lưng, nắn cột sống cho nhanh.”

+ Bẻ, nắn mạnh khi đang thoát vị đĩa đệm có thể làm chèn ép nặng thêm. Kỹ thuật kéo nắn, kéo giãn cột sống chỉ nên thực hiện tại cơ sở y tế, sau khi bác sĩ đã thăm khám.

– “Đau thần kinh tọa là phải mổ.”

+ Phần lớn người bệnh cải thiện với điều trị không phẫu thuật. Phẫu thuật chỉ được cân nhắc khi có yếu liệt tăng dần, rối loạn tiểu tiện, đại tiện, hoặc đau kéo dài không đáp ứng với điều trị.

– “Thuốc gia truyền uống vô là hết đau.”

+ Thuốc không rõ nguồn gốc có nguy cơ bị trộn corticoid: giảm đau nhanh nhưng để lại tác hại lâu dài như loãng xương, viêm loét dạ dày, tăng đường huyết…

*** Y HỌC CỔ TRUYỀN ĐIỀU TRỊ NHƯ THẾ NÀO? ***

Y học cổ truyền xếp đau thần kinh tọa vào chứng “Yêu cước thống”, “Tọa cốt phong”. Tại Bệnh viện Y học cổ truyền Đồng Tháp, sau khi bác sĩ thăm khám, xác định nguyên nhân, người bệnh có thể được phối hợp:

* Điện châm, thủy châm, cấy chỉ tác động lên các huyệt giúp hỗ trợ giảm đau;

* Chườm ngải giúp làm ấm, giảm co cứng;

* Xoa bóp – bấm huyệt giúp giãn cơ;

* Thuốc y học cổ truyền do bác sĩ kê đơn theo từng thể bệnh.

Song song đó là vật lý trị liệu, kéo giãn cột sống và các bài tập phục hồi chức năng giúp lưng, chân khỏe hơn và hạn chế tái phát. Khi cần, bác sĩ sẽ kết hợp với Y học hiện đại để việc điều trị an toàn và hiệu quả.

*** PHÒNG NGỪA TỪ NHỮNG THÓI QUEN NHỎ ***

+ Khi bưng, khiêng vật nặng: ngồi xuống, giữ vật sát người rồi đứng lên bằng sức chân; không cúi gập lưng, không vừa nâng vừa xoay người.

+ Ngồi lâu: thường xuyên đứng dậy, đi lại, thay đổi tư thế; giữ lưng thẳng khi ngồi làm việc.

+ Giữ cân nặng hợp lý, tập luyện đều đặn trong khả năng; khi đang đau, hỏi ý kiến nhân viên y tế để chọn bài tập phù hợp.

+ Không tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài hoặc thuốc không rõ nguồn gốc.

+ ĐI KHÁM NGAY khi có một trong các dấu hiệu:

• Yếu chân tăng dần hoặc khó đi lại đột ngột.

• Tê vùng quanh bộ phận sinh dục, hậu môn hoặc vùng giữa hai chân.

• Bí tiểu, tiểu không tự chủ hoặc mất kiểm soát đại tiện.

* NÊN ĐI KHÁM SỚM ***

• Đau kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc.

• Đau kèm sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc có tiền sử ung thư.

• Đau dữ dội, tăng về đêm, không giảm khi nghỉ ngơi.

• Đau xuất hiện sau té ngã, chấn thương.

Đừng để cơn đau cứ “chạy” mãi xuống chân! Bệnh viện Y học cổ truyền Đồng Tháp luôn sẵn sàng thăm khám, tư vấn và điều trị đau thần kinh tọa bằng phương pháp kết hợp Y học cổ truyền với Y học hiện đại.

*** Tài liệu tham khảo ***

1. Bộ Y tế (2014). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh cơ xương khớp (bài “Đau thần kinh tọa”), ban hành kèm theo Quyết định số 361/QĐ-BYT ngày 25/01/2014.

2. Bộ Y tế (2020). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh theo y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại (bài 10: Đau thần kinh tọa – Yêu cước thống), ban hành kèm theo Quyết định số 5013/QĐ-BYT ngày 01/12/2020.

3. Koes BW, van Tulder MW, Peul WC. (2007). Diagnosis and treatment of sciatica. BMJ, 334: 1313.

4. Hagen KB, Hilde G, Jamtvedt G, Winnem M. Bed rest for acute low-back pain and sciatica. Cochrane Database of Systematic Reviews 2004, Art. No.: CD001254.

5. Finucane LM, Downie A, Mercer C, et al. (2020). International Framework for Red Flags for Potential Serious Spinal Pathologies. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 50(7): 350–372.

—————————-

Mọi chi tiết xin liên hệ:

BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN ĐỒNG THÁP

Địa chỉ: Số 78, đường 30/4, phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

Website: https://bvyhctdongthap.vn/